Psixi sağlamlıq

İİV-infeksiyası diaqnozu ilk gündən dərin hisslər və həyəcanla müşayiət olunur. İİV/ QİÇS-lə yaşayan insanların (İYİ) çoxusunda gərgin emosional dövrlər olur, bu zaman onlar depressiya, həyəcan, qorxu, yuxunun pozulması, qorxulu yuxular, diqqəti cəmləşdirmə çətinlikləri, günahkarlıq və gücsüzlük hissləri, ümüdsizlik ölüm barədə fikirlər kimi əlamətlərdən əziyyət çəkirlər. Belə anlarda insanlar çox vaxt spirtli içkilərə və narkotik maddələrin istifadəsinə əl atırlar, bu da onların problemlərini daha da ağırlaşdırır. Emosional böhranlar səhhətə qulluq etməyə mane olur və bəzən çətin bərpa olunan xətalara gətirir. Depressiya və yaxud da narkotik maddələrdən və spirtli içkilərdən aslılıq kimi psixoloji problemlərdən əziyyət çəkən İİV ilə yaşayan insanlar daha az ehtimal ilə müalicə/profikatika rejimlərinə riayət edir və daha çox ehtimalla riskli davranış tərzinə meyilli olurlar. Bundan əlavə, psixi problemləri olan insanlar daha çox yoluxma təhlükəsinə malikdirlər. Təxminən 50% İYİ psixi sağlamlıq problemlərinə malikdirlər.

İYİ -in psixi sağlamlıq problemlərinə: sıxınti hissi, depressiya, asılılıq, həyəcan, təəssüf, günahkarlıq hissi, qəm, qəzəb, aqressiya, kədər, qorxu, intihar, intihar fikirləri və cəhdi, psixoz kimi vəziyyətlər aiddir. DEPRESSİYA - "İİV- infeksiyası "ilə yaşayan insanların çoxunun heç olmasa bir dəfə də olsa keçirdiyi vəziyyətlərdən biridir. Depressiyaya aşağıdakı əlamətlər xasdır:

İki və daha çox həftə ərzində düşkün əhvali-ruhiyyə.
Əyləncələrə və ya əksər fəaliyyət növlərinə istəyin yox olması.
Keçməyən yorğunluq hissi, enerjinin azalması.
İştahanın olmaması, yuxusuzluq və ya yuxululuq.
Həddindən artıq çox və əsassız günahkarlıq hissi.
Bir şeydə diqqəti cəmləşdirə bilmək çətinliyi.
Yüksək oyanıqlıq, əsəbilik.
Ölüm haqda, intihar bərədə daimi fikirlər, intihar cəhdləri.
Gücsüzlük hissi və ümidsizlik.

HİV/AİDS-lə yaşayan insanlarda psixi sağlamlıq və asılılıq problemlərinin səbəbləri aşağıda göstərilənlər ola bilər:

Sosial şərait: yoxsulluq, stiqma, təcrid edilmə, işsizlik, həbsxana, diskriminasiya, partnyorun olmaması, narkotikləri əldə etmək imkanı.

Şəxsi keyfiyyətlər: çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün bacarığın az olması, psixi sağlamlıq problemləri

Bioloji faktorlar/ İrsiyyət: psixi sağlamlıq problemlərinin/asılılığın yaranmasına irsiyyətlə keçmiş meyillilik. HİV və/ ya ART nəticəsində yaranmış psixi sağlamlıq problemləri.

HİV infeksiyasının psixolojı mərhələləri:

Testdən əvvəl
Testlə bağlı böhran
Testin nəticələrinin alınması
Vəziyyətin daxilən və xaricən qəbul edilməsi (latent dövr)
Xəstəliyin başlanğıcı
Xəstəlik və ölüm

Narkotik maddələrdən istifadə

Narkotik maddələrin istifadəsi orqanizmə fərqli təsir göstərə bilər, lakin narkotik maddələrin İİV-nin inkişafına təsiri hələ tam öyrənilməyib. İnyeksion narkotik maddələrdən, misal üçün heroin və ya amfitamin, istifadə edən insanlarda İİV-infeksiyasının inkişafı daha sürətlidir. Kokain kimi narkotik maddə virusun daha tez çoxalmasına şərait yaradır. Antiretrovirus preparatlarının və ekstazinin birgə istifadəsi zamanı ölum halları da qeydə alınmışdır.

İnyeksion istifadə zamanı qeyri steril alətlərdən istifadə İİV-nin və ya digər səhhətə təhlükə yaradan infeksiyaların təkrar yoluxmasına gətirə bilər. Təkrar infeksiyanın qarşısını almaq üçün yeni steril alətlərdən və şprislə ümümi qabdan doldurma aparmadan istifadə etmək lazımdır. Beləliklə, İİV-lə yaşayan insanlar daha çox narkotik maddələrdən asılılıq müalicəsi xidmətlərindən istifadə etməyə, həmçinin narkotik maddələrdən istifədənin zərərinin azaldılması və digər narkotik maddələrdən asılılıq üzrə profilaktik proqramlara ehtiyacları vardır.

Layihənin donorları və iştirakçıları