İİV/QİÇS

İİV və QİÇS. Fərq nədədir ?

İİV immun sistemi zədələyən virusdur.

İİV (İnsanın immun çatışmazlıq virusu, ingiliscə HİV) QİÇS (Qazanılmış immun çatışmazlıq sindromu, ingiliscə AİDS) yaradan virusdur. İİV immun sistemini müəyyən səviyyəyə qədər gücdən sala bilər və bu zaman orqanizmdə yalnız sağlam immun sistemin öhdəsindən gələ bildiyi ikincili, oportunistik xəstəliklər inkişaf etməyə başlayır

İİV orqanizmə daxil olarkən immun sistemi zəiflədir və infeksiyalarla mübarizəyə yönəli T-limfositlər və ya CD 4 hüceyrələrinə zərbə endirir. Vaxt keçdikcə İİV o qədər belə hüceyrələri məhv edir ki, orqanizm özünü bir neçə növ xərçəng, bakteriya, göbələklərdən qorumaq iqtidarında olmur. QİÇS diaqnozu, adətən, İİV-ə yoluxandan bir neçə il sonra- insanda bir və ya bir neçə ciddi xəstəliklər yarandıqda qoyulur.

İİV müalicə olunmadıqda QİÇS-ə gətirib çıxara bilər.

İİV və QİÇS fərqlidir. İİV immun sistemi basqı altında saxlayır. QİÇS isə İİV-li şəxslərdə immun sistemin zəifləməsi fonunda yaranan xəstəliklər kompleksidir.

İİV necə ötürülmür?

İİV və QİÇS mövzusu çox zaman şişirdilmiş qorxu və həyəcan hissləri yaradır.

İnsanlar adətən İİV-ə adi təmas üsulu ilə yoluxmaqdan belə qorxurlar. Əslində isə bu qorxular şişirildilmiş olur və İİV- müsbət ( və ya İİV pozitiv ) şəxslə məişətdə ünsiyyət təhlükəsizdir.

İİV ötürülmür:
- əllə gorüşürkən və ya qucaqlaşarkən;
- tər və göz yaşı ilə;
- öskürərkən və asqırarkən;
- ümumi qablardan və ya yataq dəstlərindən istifadə edərkən;
- vanna otağından və və ya /unitazdan birgə istifadə zamanı;
- idmanla birgə məşğul olarkən;
- ictimai nəqliyyat vasitələrindən istifadə zamanı;
- heyvanlar vasitəsi ilə və ya həşərat dişləyən zaman;
- öpüş zamanı/tüpürcək vasitəsi ilə.

İİV öpüşmə zamanı ötürülmür, çünki tüpürcəkdə virusun qatılığı yoluxmaq üçün yetərli qədər deyil.

Tüpürcəklə, göz yaşı və tərlə təmas zamanı heç bir İİV-ə yoluxma hadisəsi qeydə alınmamışdır. Siz həmçinin əllə gorüşərkən və ya qucaqlaşarkən də yoluxma təhlükəsindən uzaqsınız.

İİV necə ötürülür?

- qorunmamış (prezervativ istifadə etmədən) cinsi əlaqə;
- şpris, iynə və digər inyeksion alətlərin birgə və ya təkrar istifadəsi zamanı;
- tatuirovka və pirsinq üçün qeyri-steril alətlərin istifadəsi zamanı;
- digər şəxslərin təraş vasitələrindən, qan qalıqları olan diş fırçasından istifadə zamanı ;
- İİV-li anadan uşağa - hamiləlik dövrü, doğuş və döşlə əmizdirmə zamanı.

Cinsi yolla yoluxan infeksiyalar mövcud olduqda cinsi əlaqə zamanı İİV-ə yoluxma təhlükəsi 2-5 dəfə artır.

Cinsi yolla yoluxan infeksiyaların (CYYİ) mövcud olması açıq xoraların (misal üçün herpes) əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur və bu da öz növbəsində çox təhlükəlidir.

İİV infeksiyasının əlamətləri

Bir çox hallarda İİV infeksiyasının başlanğıc dövrü tamamilə əlamətsiz keçir.

İİV infeksiyasının orqanizmdə inkişafı fərqli faktlardan aslı olur, o cümlədən İİV müsbət şəxsin ümumi səhhətindən. İnsanın öz səhhətində dəyişikliklər hiss etməsi üçün bəzən illər keçə bilər, lakin bu müddət ərzində o öz partnyorunu da yoluxdura bilər.

Virusla təmasdan sonra yoxulma faktını xüsusi test - virusa qarşı anticismi müəyyən edən qan müayinəsi vasitəsi ilə aşkarlamaq olar.

Virus qana keçdikdən sonra orqanizmə 25 gün-3 ay (bəzən 6 ay) vaxt lazım olur. Çünki yalnız bu vaxt kəsiyində qan müayinəsi zamanı yoluxma hadisəsini təsdiq edəcək anticismlər lazımi miqdara çatır. Virusun orqanizmə daxil olması və anticisimlərin yaranması müddəti arasındakı dövr- "pəncərə dövrü" adlanır.

"Pəncərə dövrü" nədir?

Virusun daxil olmasından sonra orqanizmdə anticismi əmələ gətirmək və onları müəyyən etmək üçün 25 gün -3 ay (bəzən 6 ay ərzində) vaxt lazımdır. Bu dövr "pəncərə dövrü" adlanır və bu dövrdə müayinə mənfi nəticə də göstərə bilər.

Buna görə dəqiq cavab almaq üçün mümkün, yoluxma ehtimalı olan təmasdan üç-altı ay sonra yenidən müayinədən keçmək lazımdır.

"Pəncərə dövründə" İİV ilə yaşayan insanın qanında, spermasında, uşaqlıq yolu ifrazatında və döş südündə vurus başqalarına da yoluxmaq üçün yetəri qatılıqda olur.

Layihənin donorları və iştirakçıları